در سالهای اخیر شیوع حساسیت نسبت به مواد غذایی بیشتر شده است.آلرژی نسبت به مواد غذایی نه تنها موجب ناراحتی و مشکلات تنفسی,پوستی و گوارشی نیز می شود,بلکه طبق گزارشهای علمی که اخیرا منتشر شده,ممکن است باعث افزایش فشار خون,سر درد از نوع میگرن,افسردگی یا اظطراب و شب ادراری گردد.
نکته مهمی که باید به آن توجه کنید این است که آلرژی غذایی تنها یکی از علل متعدد تحمل نکردن بعضی غذاها و بروز ناراحتی است.مسمومیتهای غذایی,حساسیت نسبت به مواد مجاز افزودنی به مواد غذایی,کمبود بعضی از آنزیم ها مثل لاکتاز در بعضی افراد,یا واکنش های روانی نسبت به بعضی از غذاها علل دیگر آن هستند,در مجموع الرژی غذایی چندان شایع نیست ومیزان شیوع آن در جوامع مختلف متفاوت است.ولی معمولا در بین افرادی که بطور ذاتی استعداد ابتلای به آلرژی دارند بیشتر یافت می شود.بنابرای این گونه افراد معمولا از آلرژی های دیگر مثل آلرژی بینی,کهیر یا آسم را نیز نشان می دهند.
چرا آلرژی غذایی بوجود می آید؟
به مواد بیگانه(آنتی ژن)که ایجاد حساسیت می کنند آلرژن گویند.آلرژنها معمولا ارز جنس مواد پروتئینی یا ترکیب قند و پروتئین هستند.پروتئین های غذایی معمولا بصورت مولکولهای دست نخورده و کامل در لوله گوارشی جذب نمی شوند,بلکه تحت تاثیر اسید معده و آنزیم های روده هضم شده,به مولکولهای کوچک پپتیدی و اسیدهای آمینه تبدیل و سپس از راه مخاط روده به جریان خون وارد می شوند.بنابراین در شرایط عادی,مواد پروتئینی رژیم غذایی آلرژی ایجاد نمی کنند.ولی در بعضی شرایط مانند دوران نوزادی یا پس از بیماری اسهال بویژه در دوران شیر خوارگی,مخاط پوششی روده آسیب می بیند و نفوذ پذیر می شود.بنابراین مولکولهای بزرگ,از جمله مواد پروتئینی بصورت مواد هضم نشده به جدار روده نفوذ کرده,و در افراد مستعد ایجاد آلرژی می کنند.
علایم آلرژی غذایی چیست؟
علایم آلرژی غذایی هم می تواند در معده و روده ها و هم در سایر اندام های بدن,بویژه پوست و دستگاه پوست ظاهر شود.پیدایش سریع کهیر و خارش در اطراف دهان,بلافاصله پس از صرف غذایی که نسبت به آن حساسیت وجود دارد(میوه های ترش,آجیل سبزیجات و...)گزارش شده است.علایم تهوع,استفراغ,درد شکم یا اسهال ظرف٣٠ دقیقه پس از خوردن غذاهای دریایی یا تخم مرغ عارض می شود و می تواند به همراه سردرد,بر افروختگی صورت,خارش پوست و تپش قلب باشد که معمولا بعد از٢-ا ساعت برطرف می گردد.
علایم تنفسی مانند عطسه,آبریزش بینی,لارنژیت,بروز حمله آسم یا تشدید بیماری در مبتلایان به آسم نیز به علت حساسیت به شیر گاو,بادام زمینی,گوشت خوک و مواد افزودنی مجاز به غذاهای آماده مصرف در افراد مستعد می تواند بروز کند.کهیر تکرار شونده علامت ویژه آلرژی نسبت به پروتئین مواد غذایی بویژه ماهی است.در موارد شدید,ورم صورت و اسهال شدید نیز می تواند ظاهر شود.نگه داری غیر بهداشتی ماهی ها در سرد خانه و همچنین نگه داری پنیر به مدت طولانی می تواند منجر به ایجاد هیستامین در آنها شود که پس از مصرف,علایم آلرژی غذایی رادر بدن ایجاد می کند.
نقش رژیم غذایی درآلرژی
بطور کلی غذاهای زیر در افرادی که استعداد آلرژی دارند بیش از سایر غذاها ایجاد حساسیت می کنند:
شیر گاو,تخم مرغ شکلات,کاکائو,ادیه جات,ماهی و غذاهای دریایی,غذاهای سرخ کرده,گوجه,پیاز,بادمجان,میوه جات ترش,توت فرنگی,آجیل,سبزیجات,گوشت گاو,سوسی و کالباس,گندم و جو,حبوبات, سویا, انواع سس,کنسروها,نوشابه,خربزه,هندوانه,هلو,انگور و گوشت مانده.
بیماران معمولا نه به یک غذا بلکه به چند نوع غذا آلرژی دارند و هرنوع غذا هم می تواند چندین ماده حساسیت زا یا آلرژن در خود داشته باشد.لذا با نظر پزشک متخصص آلرژی,رژیم غذایی ویژه ای مشتمل بر:برنج,گوشت بوقلمون بره,روغن زیتون,سیب سفید(پخته شده),سیسب زمینی,ریواس و هویج(پخته شده)به مدت چند هفته تجویز می شود و چنانچه علایم آلرژی برطرف شد,غذاهای دیگر را یک به یک و هر کدام به مدت یک هفته(حداقل سه روز)به رژیم غذایی اضافه می کنیم;تا اگر علایم آلرژی مجددا پیدا شد,نوع غذایی را که حساسیت زاست تشخیص دهیم و از رژیم غذایی بیمار حذف کنیم.
دکتر ابوالحسن فرهودی/دکتر مصطفی معین(آنچه شما باید درمورد آلرژیها بدانید)