"‌به‌نام کس بی‌کسان‌"

  

وقتی چیزی از خدا می‌خواهیم

وقتی منتظر اجابت دعایی هستیم

چقدر حساس می‌شویم...

به کارهایمان، حرف‌زدن‌مان، رفتارمان و...

 

خدای خوب من، کمکم کن همواره به‌یاد تو باشم

نه فقط در سختی‌ها و نه فقط برای آرزوهایم.

 

*******

خداوند مهربان من، کمک کن مراقب گفتارم باشم تا دلی را با حرفی نرنجانم.

مراقب رفتارم باشم تا کسی را دلگیر نکنم

کمک کن غرور کسی را نشکنم؛ احساس بزرگی و برتری بر کسی نکنم.

کمک کن خواسته‌های خود را بر خواسته‌های دیگران مقدم ندانم.

یکتای مهربانم، کمک کن خارج از توان کسی از او انتظار و توقع نداشته باشم.

کمک کن التماس چشمان نیازمندی را نادیده نگیرم

و هم‌چنین کمک کن قدرت درک و صبر دل‌واپسی‌هایم از غم بندگانت را بیابم.

 

******

خداوند دانای من، کمک کن بر خواسته‌های نادرستم پافشاری نکنم

و خود را از آن‌چه بهتر که تو برایم در نظر گرفتی محروم نسازم.

خداوند بخشنده‌ی من، فراتر از آن‌چه لیاقت داشته‌ام عزیزم داشتی،

بزرگ‌تر از آن‌چه هستم نشانم دادی

و بر من نعمت‌هایی عطا فرمودی که هیچ استحقاقی بر آن نداشته‌ام.

پس شکر نعمت هایت را چگونه بر جای آورم که همین نوشتنم هم خواسته‌ی تو بود...

 

*******

بر من ببخشای اگر ندانسته ناله سر کردم و از بدی‌هایی که از من دور ساختی هیچ نداستم... و منزلتی که به من داده‌ای را از یاد برده‌ام و بدی‌هایم که بخشیدی و پوشاندی را فراموش کردم و چه آرزوهای دیروزم را که امروز برآوردی و من از یاد برده‌ام...

بر من ببخشای و مهربان باش مثل همیشه به بخشندگی و بزرگی خودت و نه لیاقت من.

                      تصاوير زيباسازی وبلاگ ، عروسك ياهو ، متحرك             www.bahar-20.com

استراتژي درمان سرطان

استراتژی درمان سرطان

در درمان سرطان براي پزشک چهار وسيله وجود دارد. جراحي- راديوتراپي- شيمي درماني- ايمونوتراپي.

جراحي: درمان با جراحي بهترين درمان سرطان است، زيرا بيمار را از بيماريش جدا ميسازد.مهمترين انديکاسيون درمان جراحي در بيماري هائي است که موضعي است ولي برداشتن ناکامل يک تومور غيرقابل عمل(Inoperable) مقدار کل تومور را کم ميکند و کمک بزرگي براي درمان بقيه تومور است.

نقش جراحي در درمان سرطان عبارتست از:

- بيوپسي تا تشخيص سرطان بتوسط آسيب شناس داده شود.

-جلوگيري از سرطان، با برداشتن ضايعاتي که بعدا سرطاني ميشوند.

- برداشتن تومورهاي موضعي( درمان قطعي).

-  برداشتن مقداري از تومور تا آنجا که ممکن است تا حجم سلول سرطاني کاهش ميابد.

- برداشتن متاستازها در تومورهاي توپرکه گاهي بدرمان قطعي کمک ميکند.

- جلوگيري از خونريزي، انسداد، زخم شدن و درد.

- برداشتن بعضي غدد ديگر براي اثرات هورموني آنها.

تکنيکهاي جراحي خاص نيز گاهي مفيد است مانند تزريق داخل حفره ها (Infusion) تزريق داخل مجاري (Perfusion  ) از بين بردن بافت با دارو( Chemosurgery)، از بين بردن بافت سرطاني با سرما (Cryotherapy) ، سوزاندن ( Cautery) و استفاده از اشعه ليزر(Laser). در بسياري از تومورها در اولين مراحل آن درمان جراحي قطعي است و بعضي از آنها را ميتوان به کمک راديوتراپي نيز درمان قطعي نمود و يا آنکه از راديوتراپي و شيمي درماني براي از بين بردن بقاياي تومور استفاده کرد. سرطانهاي زير بطور عمده بايد اول جراحي شوند، اگرچه روشهاي جديد کمتر جراحي را پيشنهاد ميکند:

_ پستان، ريه، قسمت تحتاني مري، معده، روده کوچک، قولون، رکتوم، پانکراس، تخمدان، آندومتر، دهانه زهدان( درجه صفر "In situ" و درجه يک). فرج vulva، مهبل، کليه، مثانه، پروستات، پوست، چشم، غدد بزاقي، لب ، زبان، حنجره، تيروئيد، ملانوم بدخيم، سارکم هاي نسج نرم بدن و استخوان و مغز.

راديوتراپي: راديوتراپي با اشعه يونيزه کننده خود سلول را ميکشد. همه نسوج به راديوتراپي حساس هستند ولي سلولهاي سرطاني حساسيت بيشتري دارند. راديوتراپي در درمان تومورهاي موضعي که حساس هستند، بکار ميرود. البته بعضي از تومورهاي موضعي با جراحي و يا راديوتراپي يکسان درمان ميشوند و انتخاب روش درمان بايد برحسب تجربه، قابل دسترس بودن، زمان،هزينه درمان، نتايج بدست آمده از نظر عمل عضو پس از درمان، سن و وضع عمومي بيماران ارزيابي شود. راديوتراپي در درمان سرطانهائي که حساس هستند، براي درمان قطعي بکار رفته است. راديوتراپي ميتواند به کمک جراحي بعضي تومورها را بهبود دائم بخشد و يا براي کم کردن حجم تومور در آن دسته از تومورها که حساس هستند بکار رود. تسکين درد، جلوگيري از انسداد يا شکستگي يا کم کردن فشار داخل مغز نيز از کمک هاي راديوتراپي است. گاهي اوقات نيز راديوتراپي براي توموري که قابل عمل نيست بکار ميرود تا تومور بعد از راديوتراپي قابل جراحي باشد. تومورهائي که بوسيله راديوتراپي درمان قطعي ميشوند، عبارتند از:

1-تومورهائي که شديدا به راديوتراپي حساس هستند: سمينوم Seminoma، ديسژرمينوم Disgerminoma تخمدان، تومور ويلمز( اغلب شيمي درماني نيز بکار ميرود)، اين سه تومور از بافتهاي جنيني ايجاد ميشوند. تومورهاي بافت هاي رتيکولوآندوتليال هوچيکن، لنفوسارکم و سارکم يوئينگ ورتيکولوسارکم استخوان نيز بسيار حساسند و اغلب در درمان قطعي آنها شيمي درماني نيز اضافه ميشود. تومورهاي بافت عصبي مانند نوروبلاستوم و رتينوبلاستم نيز بسيار حساسند.

2- تومورهائي که بطور متوسط حساس به راديوتراپي هستند و اغلب با راديوتراپي درمان قطعي نميشوند و جراحي نيز در بسياري از آنها به اندازه راديوتراپي مفيد است عبارتند از : مري دو سوم فوقاني، مقعد، دهانه زهدان، مهبل،مثانه، اورتر (Urthera) آلت، پروستات، حنجره،( بطور محدود) آدنوم هيپوفيز، مدولوبلاستمMedulloblastom  ساقه مغز Brain Stem و رتيکولوسارکم که در اين سرطان حساسيت به راديوتراپي کم است ولي استفاده از آن گاهي مفيد است.

درمان اساسي اين دسته از سرطان ها جراحي است ولي راديوتراپي ميتوان بعنوان درمان کمکي استفاده کرد .راديوتراپي در عود بيماري نيز  به کوچک شدن تومور کمک ميکند. اين تومورها عبارتند از: پستان، ريه، رکتوم، تخمدان، آندومتر، فرج(vulva)، مهبل (vagina)، کليه، بيضه، (تومورهاي ديگر بغير از سمينوم)، غدد بزاقي، سينوسها، سرطان پيشرفته حلق، حنجره، تيروئيد و مجراي اشکي، سارکم هاي نسج نرم، گليوم، تومور هيپوفيز و نخاع. در تومورهاي سارکم اوستئوژنيک کندرو سارکم ملانوم بدخيم، آدنوکارسينوم پانکراس اثر قابل ملاحظه راديوتراپي اتفاقي است.

شيمي درماني: برا ي سرطانهاي پيشرفته و يا متاستازهاي متعدد بکار ميرود زيرا تنها وسيله ايست که ميتواند در همه جاي بدن سلول سرطاني را نابود کند. شيمي درماني قادر است بعضي از سرطانها را بکلي بهبود بخشد و نهايت تاثير آن وقتي است که مقدار تومور کم باشد. درمان ايمني Immune therapy براساس وجود آنتي ژن تومور و آنتي کور برعليه آن استوار است. در تومورهاي تجربي و تومورهاي انساني هردو آنتي ژن و آنتي کور تومورآل نشان داده شده است.

ايومونوتراپي بر اساس کينتيک Kinetic مشخص زرواور در Zero-order عمل ميکند و اين بدان معني است که براي کشتن هر سلول تومورآل تعداد مشخصي سلول کشنده و مقدار مشخصي آنتي بادي لازم است. اهميت آن از اين جهت است که ميتواند همه سلولهاي تومورآل موجود را بکشد، بنابراين در بهبود نهائي موثر است.

داروهاي شيمي درماني از فرست اوردرکينتيک پيروي ميکنند يعني اين که قادرند فقط درصدي از کل سلولهاي تومورآل را از بين ببرند. تجربه نشان داده است که هرکدام از چهار روش جراحي، راديوتراپي، شيمي درماني و ايمني درماني ميتوانند فقط تعداد کمي از سرطانها را بهبود بخشند. جراحي و راديوتراپي توام با هم وقتي که درمان انتخابي است ميتوانند يک سوم بيماران سرطاني را بهبود بخشند، در حال حاضر اثرات اين دو درمان به حداکثر استفاده اي که ار آنها ممکن است رسيده است.

جراحي ممکن است در محل تومور اوليه نتواند مقدار ميکروسکوپيک سلولهاي سرطاني را از بدن جدا کند ويا در موقع جدا کردن تومور مقداري از سلولها در محل زخم پيوند شود.

راديوتراپي ممکن است قسمتي از سلولهاي مرکزي تومور را که در آن قسمت هيپوکسي وجود دارد باقي بگذارد ولي اغلب اوقات ضعف درماني جراحي و راديوتراپي بعلت متاستازهاي کوچک ميکروسکوپي است که در موقع درمان از نظر کلينيکي ناپيدا بوده است.

بدين دليل شيمي درماني و ايمونوتراپي براي اين متاستازهاي کوچک اهميت بسياري پيدا ميکنند.

تصور ميرود شيمي درماني و ايمني درماني بلافاصله پس از جراحي و راديوتراپي ممکنست بتواند بيماريي را که داراي متاستازهاي بسيار کوچک است ، درمان قطعي کند. شيمي درماني نميتواند تومورهاي بزرگ را که قسمت کمي از سلولهاي آن در حال رشد هستند از بين ببرد و از طرف ديگر در تومورهاي بزرگ قدرت نفوذ دارو به داخل تومور بسيار کم است.

ايمني درماني فقط قادر است مقادير ميکروسکوپيک تومور را نابود کند و در حال حاضر وقتي ايمني درماني موثر واقع ميشود که تمام سلولهاي سرطاني که بطور باليني ديده ميشوند از بين رفته باشند.

محدوديت درماني هرکدام از چهار روش  به اين قرار است:

جراحي: در تومورهاي موضعي موثر است و مهمترين علت برگشت، عود موضعي و متاستاز بسيار کوچک است.

راديوتراپي: بر تومورهاي موضعي حساس به اشعه موثر است و مهمترين علت عود مسموميت اشعه، مقاومت به اشعه( اوليه و ثانويه) و متاستازهاي بسيار کوچک است.

شيمي درماني: در تومورهاي متاستاتيک بکار ميرود و محدوديت درماني آن بعلت آنست که قادر نيست صددرصد تومور را از بين ببرد.

(فرست اوردرکينتيک First-order Kinetic) در شيمي درماني اختصاصي نيست و بافتهاي طبيعي را نيز تحت تاثير قرار ميدهد. سيستم ايمني را تضعيف ميکند و اثر آن به سرعت رشد تومور وابسته است و بر سلولهائي که تقسيم نمي شوند، موثر نيست .نفوذ دارو برسلولهاي سرطاي که در بعضي نقاط سنگر گرفته اند(مغز-بيضه و غيره) کافي نيست و از همه مهمتر سلولهاي تومورآل نسبت به آن مقاوم ميشوند.

ايمني تراپي: فقط قادر است تعداد سولهاي سرطاني را که بيش از صدهزار نباشد نابود کند و اکنون در مرحله تجربي است.

عود تومور در سرطانهاي مختلف گوناگون است. مثلا گليوبلاستم و سرطانهاي سر و گردن بيشتر موضعي عود ميکنند و سرطان ريه وپستان بعلت متاستازهاي دور دست عود ميکنند.

تجربه نشان داده است که استفاده از چند روش درماني امکان بهبود دائم را افزايش ميدهد که بهترين مثال تومور ويلمز ميباشد.

در بررسي روشهاي درماني براي سرطان متاستاتيک و سرطان موضعي بايد مسائل زير را در نظر داشت.

 

روش درمان براي سرطانهاي منتشر:

در اين سرطانها بايد به شيمي درماني متوسل شد ولي متاسفانه مقدار زياد تومور حساسيت کمتري دارد و بنابراين تعجب آور نيست که با وجود آن که تومور حساس به شيمي درماني است جواب به درمان رضايت بخش نباشد.  در اين مورد لنفوم بورکيت و کوريوکارسينوم استثنائا است.

کم کردن مقدار تومور در اين سرطانها توسط راديوتراپي يا جراحي مورد توجه قرار گرفته است. چون شيمي درماني همواره درصدي از کل تومور را ميکشد، همواره روش ديگر براي درمان قطعي لازم است. اين روش ممکن است دفاع طبيعي بدن باشد يا ايمونوتراپي. روش درمان توام اميد به زنده ماندن بيمار را در سارکوم يوئينگ، تومور ويلمز و سارکم اوستئورژنيک بيشتر کرده است. ايمونوتراپي در سرطان لوسمي لنفوبلاستيک بخوبي بررسي شده است. کودک با لوسمي حاد لنفوبلاستيکي که با آزمايش خون قابل تشخيص است، 12^10( يک کيلوگيرم) سلول دارد. وقتي بهبود موقت حاصل ميشود و مغز استخوان در رميسيون کامل است(9^10) يا يک گرم سلول سرطاني وجود دارد. درمان مداوم از زياد شدن سلولهائي که ميخواهند تقسيم شوند جلوگيري ميکند و بهبود را باقي نگه ميدارد ولي اين درمان نميتواند سلولهائي را که در مرحله G0 يا استراحت هستند نابود کند. درمان ممکن است تعداد سلولهاي سرطاني را از 9^10 به 5^10 برساند. اگر تعداد سلولهاي سرطاني به اين مقدار رسيد ايمني تراپي قاعدتا بايد اين تعداد سلول را بکشد.

درمان سرطانهاي موضعي که برداشتن آنها امکان ندارد و راديوتراپي نيز درمان قطعي نيست:

در اينگونه سرطانها راديوتراپي در صورتيکه حساسيت به اشعه وجود داشته باشد داده ميشود و يا آنکه باميد آنکه تومور کوچک شود و جراحي امکان داشته باشد شيمي درماني انجام ميگيرد .

در سرطانهاي سر و گردن، تخمدان، رکتوسيگموئيد اين کار نتيجه قابل توجهي داده است. از آنجاييکه شيمي درماني بتنهائي در توده بزرگ سرطاني معمولا نميتواند موثر باشد به طور منطقي روش زير مورد قبول قرار گرفته است.

_ برداشتن توده  اگرچه ناکامل باشد  تومور تا آنجا که امکان دارد انجام مي پذيرد تا مثلا مقدار تومور از 12^10 به 9^10 برسد. سپس با شيمي درماني توده تومور را به کمتر از آن و اگر امکان داشته باشد به 5^10 مي رسانيم، اين مقدار با ايمني درماني بهبود مي يابد.

در مورد تومورهائي که به راديوتراپي حساس هستند. راديوتراپي حساس هستند. راديوتراپي و شيمي درماني توانسته است سرطانهاي پيشرفته تومور ويلمز، نوروبلاستوم، رابدوميوسارکم و بعضي تومورهاي ديگر را کنترل کند.

 

روش درمان سرطانهائي که با جراحي يا راديوتراپي قابل درمان قطعي ميباشند:

بطور واضح جراحي درمان انتخابي براي اين نوع تومورهاست، ولي درمان اضافي در دو صورت ممکن است لازم باشد. جراح ممکن است از نظر زيبائي و يا جلوگيري از اختلال عمل عضو بخواهد از اعمال جراحي راديکال و وسيع خودداري کند و برايش اين سوال مطرح باشد که عمل  محافظه کارانه شانس درمان قطعي را کمتر ميکند يا خير.

هيوارد(Hayward) سعي کرد با مقايسه اثر برداشتن تومور پستان Tumorectomy Simple و راديوتراپي پستان مبتلا با راديکال ماستکتومي Mastectomy Radical  جوابي براي اين سوال بيابد. مرگ و مير در دو گروه بيمار يکسان بود، ولي عود موضعي در گروهي که ماستکتومي راديکال نشده بودند بيشتر بود، اين تجربه نشان ميدهد که يک گروه از بيماران مبتلا به سرطان پستان واقعا احتياج به ماستکتومي راديکال ندارند.

جراحي محافظه کارانه تر در رابدوميوسارکوم اطفال نيز پيشنهاد شده است که فعلا تحت بررسي است.

بسياري از جراحان مشاهده کرده اند که توموري که تصور مي کرده اند موضعي است و کاملا برداشته اند عود کرده است. اين عود در محل و يا بصورت متاستازهاي دوردست بوده است، مثلا فقط 25 درصد از کساني که تومور موضعي ريه داشته اند 5 سال عمر ميکنند. شيمي درماني ياري دهنده Adjuvant Chemotherapy به سبب اين ضعف جراحي پديد آمده است. اين نوع درمان تکميل عمل جراحي است که بالطبع بايد درمان قطعي باشد و در عمل از نظر آماري ثابت شده است که در سرطانهائي که درمان ياري دهنده انديکاسيون دارد، معمولا پس از جراحي با وجود برداشتن کامل تومور عود شايع است. اين سرطانها عبارتند از: سرطانهاي دستگاه گوارش، پروستات، مثانه، ريه، پستان( مخصوصا وقتي که غدد زير بغلي مبتلا باشند و يا سرطان در ربع مياني پستان باشد)، سرطانهاي نسج نرم و ملانوم بدخيم. مکانيسم ناکافي جراحي براي درمان قطعي در تومورهاي موضعي بعلت ريختن سلولهاي سرطاني در داخل نسج و ميدان عمل عود موضعي را پديد مي آورد و يا آنکه سلولهاي سرطاني بداخل خون و لنف در موقع دستکاري جراحي راه پيدا مي کنند و متاستازهاي دوردست ايجاد مي کنند.

تجربه نشان داده است که در موقع جراحي سلولهاي سرطاني بداخل وريدهائي که از تومور رد ميشوند ميريزد. البته ممکن است در موقع عمل متاستازهاي ميکروسکوپيک وجود داشته باشد. شيمي درماني کمکي بدو ترتيب کوتاه مدت و دراز مدت انجام ميگيرد. شيمي درماني کوتاه مدت براي کشتن سلولهاي تومورال که بعلت جراحي از تومور آزاد شده اند، انجام ميگيرد. شيمي درماني درازمدت براي از بين بردن متاستازهاي ميکروسکوپيک که در موقع عمل وجود داشته بکار ميرود. تصور ميشود که درمان بيمار در اين موقع بسيار مفيدتر از زماني باشد که اين متاستازها علائم کلينيکي پديد آورده اند. ارزش شيمي درماني کمکي در سرطانهاي حيوانات به اثبات رسيده است. نکته قابل توجه آنست که سلولهاي سرطاني آزاد شده در خون شديدا به شيمي درماني حساس هستند. با وجود تجربيات دلگرم کننده در حيوانات، در انسان تجربه هائي که با سرطان ريه، پستان، معده، روده بزرگ و سرو گردن انجام گرفته شيمي درماني کمکي نتايج خوبي نداشته است.

در سرطان پستان بعضي از محققين نتايج نسبتا خوبي داشته اند. اغلب داروهائي که براي اين نوع سرطانها وجود دارد  در بيش از 30 درصد موارد موثر نيستند و ممکن است اثر وقفه ايمني آنها بر اثر تومورکشي آنها در بيمار رل مهمتري بازي کند. در هر صورت اميد است که نتايج در آينده بهتر شود. اگر شيمي درماني کمکي براي تومورهاي توپر انجام ميشود اولا بدان سبب که درصد کمي سلولهاي سرطاني تومورهاي توپر (Solid Tumor) در حال تقسيم هستند  (Low Growth Fraction) بهتر است درمان طولاني انجام گيرد و ثانيا به علت آن که درمان متناوب ايمني بدن را کمتر مختل ميکند بهتر است درمان متناوب باشد. در هر صورت شيمي درماني کمکي مراحل ابتدائي را ميگذراند و به صورت استاندارد نيست ولي ميتوان گفت که اينگونه درمان در تومور ويلمز، سرطان پستان اثرات قابل توجهي دارد. انتخاب شيمي درماني کمکي براي بيماران پس از جراحي بايد حتما عوارض جانبي کمي داشته باشد، زيرا بعضي از آنها به احتمال قوي با همان درمان جراحي، درمان قطعي شده اند. هورمون ها نيز بعنوان درمان کمکي در سرطان پستان و سرطان پروستات مورد استفاده بوده اند. ارزش ايمونوتراپي بعنوان يک درمان کمکي نيز در حال حاضر تجربي است. در تومورهائي که راديوتراپي درمان قطعي تومور موضعي است بايد مسائل مربوط يه عوارض جانبي راديوتراپي کمکي مورد توجه باشد.

راديوتراپي در سرطانهاي سر و گردن و رحم با جراحي بعدي توام شده است. شيمي درماني با راديوتراپي برا ي سمينومSeminoma، تراتوماTeratoma، تومور ويلمز، سارکم يوئينگ، نوروبلاستوم، رتيکوسارکم و هوچکين انجام ميگيرد.

شيمي درماني ممکن است اثر تومورکشي راديوتراپي را نيز افزايش دهد. مثلا در سرطان برونکوژينک ريه ارزش 4000 راد در راديوتراپي با 2000 راد در راديوتراپي بهمراه درمان با 5 فلوئورويوراسيل يکسان است در صورتيکه ارزش هرکدام ار آنها از 2000 راد راديوتراپي تنها بيشتر بوده است.

نتايج تجربيات انجام شده در جراحي با شيمي درماني همراه تاکنون در حدود زير است:

- در سرطان معده، شيمي درماني کمکي پس از جراحي بي تاثير بوده است.

- در سرطان رکتوم و کولون پس از جراحي شيمي درماني کمکي با 5-فلوئورويوراسيل مفيد بوده است.

- در سرطان ريه شيمي درماني پس از جراحي تاثيري نداشته است و در يکسري بيماراني که پس از برداشتن تومور بدون علائم کلينيکي سرطان درمان همراه گرفته اند طول عمر بيماران کوتاه تر بوده است در سرطان پستان درمان کمکي در آنها که بيش از 4 غده لنفاوي مبتلا داشته اند و يائسه نبوده اند مفيد بوده است.

درمان با آندروکسان نيز در يکسري مفيد تشخيص داده شده است درمان با 5-فلوئورويوراسيل اثر مفيدي نداشته است. درمان با ملفالان (ALKeran=Melphalan) نيز مفيد بوده است. در گزارش درمان مخلوط توسط بونادونا( Bonadona) درمان با آندروکسان متوترکسات-5-فلوئورويوراسيل عود بيماري در آنها که درمان شده اند کمتر بوده است.

- در سرطان پروستات درمان با استروژن پس از عمل جراحي موجب کوتاهتر شدن عمر بيماران شده است. بايد توجه داشت که در اين سري مقدار استروژن بسيار زياد بوده و بيماران از عوارض قلبي و عروقي فوت کرده اند.

- در سرطان مثانه درمان کمکي با 5- فلوئورويوراسيل پس از جراحي مفيد نبوده است.

- در تومور ويلمز پس از جراحي و راديوتراپي آنها که با اکتينومايسين شيمي درماني شده اند، عمر طولاني تري داشته اند.

در همه درمانهاي فوق در موقع شروع درمان کمکي هيچگونه آثاري از تومور در بدن يافت نشده است و متاستاز کلينيکي در بيمار وجود نداشته است. ولي در سري شاهد و در سري تحت درمان بيماري عود کرده است. در صورتيکه عود در سري درمان شده بتاخير افتاده و يا عود نکرده، مفيد تشخيص داده شده است.

 

۷عادت آدم های موفق

آدم های موفق هم مثل سایر مردم در طول روز ٢٤ ساعت و قت دارند.این یعنی دلیل ناموفق بودن,کمی وقت نیست! موفق ها می دانند از ١٤٤٠ دقیقه عمرشان چطور استفاده کنند. اما مشکل ناموفق ها کار داشتن یا وقت نداشتن نیست بلکه تنبلی است ! برای موفق شدن باید یاد بگیریم چطور برنامه ریزی کنیم تا بتوانیم ساعاتی از روز رابه تغذیه , ورزش و سلامت بدنمان اختصاص دهیم. حال می خواهیم در این وبلاگ ٧ تکنیک را به شما آموزش دهیم تا با اجرا و بکار گیری آن وقت بیشتری در طول روز پیدا کرده و کمی به خودتان برسید(ما هم مستثنا نیستیم) اما قبل از آنکه این تکنیک ها را مرور کنیم یادآوری می کنم که شما به بیش از ٤ ساعت ورزش در طول هفته نیاز ندارید بلکه کافی است تنها ٣/٢ درصد زمانتان را در هفته به ورزش اخصاص دهید.

١)کمتر تلویزیون  تماشا  کنید                                                                                                                     چونکه تلویزیون می تواند شما را هیپنوتیزم کند و از آنجایی که روی یک کاناپه نرم نشته اید و احساس پرواز در آسمان را می کنید به چیزی جز آنکه می بینید نمی توانید بیاندیشید پس به مرور زمان ذهنتان به کندی فکر میکند. پس اینبار که جلوی جعبه جادویی می نشینید به یاد این مطلب بیافتید و عمدا به این موضوع فکر کنید که اگر تماشای تلویزیون را قطع کنید یا کاهش دهید در آن زمان هایی که خالی می مانند چه کارهایی می توانید انجام دهید, مسلما به این نکته پی خواهید برد که وقت زیادی پیدا می کنید.مثلا خود من قبل کنکور و تا اواسط دبیرستان باید روزانه حداقل ٤ساعت تلویزیون مشاهده می کردم, که همیشه در بین درس خوان ها هم رکورد نمره بودم هم رکورد دار مشاهده(که باعث تعجب دوستان بود) اما به همان دوران بر می گشت دیری نپایید که چوب افراط خود را خوردم.... اگر فکر می کنید نمی شود این عادت را کنار گذاشت , سخت در اشتباه هستید چون دو سال از آن ماجرا می گذرد و تا امروز ساعت مشاهده تلویزیون در برنامه شخصی من به ٢ ساعت در هفته رسیده و در بعضی هفته ها به صفر هم کشیده می شود , و آثارش هم برایم معلوم... .

٢)آینده نگر باشید

یکی از مهمترین مسائلی که می تواند شما را در پیشبرد اهداف خود یاری نماید برنامه ریزی برای یک روز جلوترتان می باشد.کافی است شما هر شب قبل از خوابیدن در یک برگه کارهایی که باید فردا انجام دهید را یادداشت کنید و آنه را بر حسب الویت طبقه بندی نمایید. می توانید این لیست را در طول روز همراه خود داشته باشید. و این را بدانید که اگر فکرکنید هیچ ایده ای را برای کارهایی که باید فردا انجام دهید-ندارید , بدانید که وقت زیادی را از دست خواهید داد.وقتی نمی دانید چه کاری دارید و یا کی می خواهید ان را انجام دهید , مشکلات زیادی در راهتان سبز خواهد شد.و همه چیز سیر حلزونی یا کند به خود می گیرند.اما به حر حال یک برنامه ریزی مقدماتی که تنها چند دقیقه کوچک کوچک زمان می برد می تواند در روز حداقل از هدر رفتن یک ساعت از وقتتان جلو گیری کند !

٣)مرتب ورزش کنید

تحقیقات نشان داده آنهایی که ورزش می کنند انرزی بیشتر دارند! فرمول ساده ای در این میان حکم فرماست.انرزی بیشتر یعنی بدست اوردن سریع تر بیشتر آن چیزهایی که می خواهید. بیایید ورزش کنید یک بدلیل اینکه سالم بمانید دو به دلیل اینکه به آنچه که می خواهید برسید سه بدلیل اینکه شما پر انرژی هستید بیایید این انرژی را چند برابر کنید تا به چند برابر خواسته هایتان برسید . صبح ها ورزش کنید چرا که بیشتر کارها از صبح شروع می شوند و مسلما به انرژی بیشتری نیز نیاز دارند , سعی کنید ساعت 6 از خواب بیدار شوید, کمی اب بخورید,لباس ورزشی تان را بپوشید,موهایتان را شانه کنید, از خانه بیرون بزنید, شصت تا چهل و پنج دقیقه ورزش کنید, به خانه برگردید, حتما دوش بگیرید که احساس طراوت شما دوچندان شود و ... فعالیتهای روزانه خود را پر انرژی شروع کنید چرا که شما آتش فشان انرژی هستید و باید در کارهایتان به نحو احسن از ان بهره ببرید.

٤)رژیم غذایی تان را اصلاح کنید

شاید فراموش کرده اید که وقتی یک غذای سالم  حاوی پروتئین, مواد معدنی و ویتامین با چربی و نمک کم می خورید.بدن هر چه می خواهد جذب می کند و سالم و قوی می شود , در نتیجه شما انرزی کافی برای انجام کارها در طول روز را دارید اما و قتی به بدن مواد مورد نیازش نرسد , شما دچار خستگی زود هنگام می شوید.اکثر آدم های موفق زمانی را در طول روز به پختن و خوردن ٥ تا ٦ وعده ی غذایی سالم و غنی از مواد مورد نیاز بدن اختصاص می دهدند و دور رستورانها را که غذاهای پر کالری و فقیر از مواد معدنی , ویتامین و ... ارایه می دهند.خط کشیده اند(برای افزایش اطلاعات خود در این باره می توانید به قسمت فست فودها در این وبلاگ مراجعه فرمایید).

٥)وقت کمتری را به تلفن وچت اختصاص دهید

مکلمات تلفنی شخصی بدترین نوع مکالمات هستند و دلیل اصلی کمبود وقت در طول روز به شمار می روند.اگر شما دوست دارید که مقداری از زمانتان را صرف صحبت با دوستانتان پای تلفن کنید بهتر است این زمان را به اوقاتی موکول کنید که کارهای مهم روزانه تان به اتمام رسیده است.در ضمن بهتر است برای تلفن محدودیت زمانی تعیین کنید.به طوری که تنها پنج دقیقه مهلت حرف زدن داشته باشید و پس از اتمام آن تلفن قطع شود.اگر جزو آن دسته از افرادی هستید که فکر می کنید باید حتما هر روز به خانواده یا دوستانشان تلفن بزنند و احوالشان را جویا شوند , توصیه می کنیم این عادت را یک روز در میان کنند  یا تا حد ممکن دقایق مکالمه شان را کاهش دهند!

٦)سریع تر باشید

برخی از افراد کارها را آرام و کند انجام می دهند در حالی که اگر تنها کمی حس کنند کاری که انجام می دهند اورژانسی است و سرعت خود را بالا ببرند, حداقل یک ساعت در روز وقت اضافه خواهند آورد.

٧)مریض نشوید

یک قانون کلی وجود دارد:اگر زمانی را برای خوب بودن اختصاص ندهید, بیمار خواهید شد! ورزش کنید , غذای سالم بخورید , و به سلامت خود اهمیت دهید ! اگر ار گوشه کنار وقت هایی که به خود اختصاص می دهید بزنید تا بیشتر کار کنید , بجای آنکه پیشرفت کنید , در طول زمان بتدریج پسرفت خواهید کرد. اگر مراقب خود نباشید , ممکن است مریض شده و روی تخت بیمارستان بیفتید.پس مراقب خود باشید !

 

منابع کارشناسی ناپیوسته بهداشت عمومی

 منابع مطالعاتي دوره سراسري كارشناسي ناپيوسته دروس عمومي:

1) ادبيات

1- برگزيده متون ادب فارسي ، تاليف دكتر جليل تجليل و.... (مركز نشر دانشگاهي)

2- زبان ونگارش فارسي ،  تاليف دكترحسن احمدي گيوي و.... (انتشارات سمت)

*3- زبان وادبيات فارسي( ويژه كارشناسي ناپيوسته) : شرح مشكلات ، نكته وتست

كتاب برگزيده ي متون ادب فارسي – تاليف باقرغلامي كليشمي

 

2) معارف اسلامي

1- معارف اسلامي 1و2 (انتشارات سمت)

2- معارف اسلامي 1 ( انتشارات نهاد رهبري)

*3-معارف اسلامي( ويژه كارشناسي ناپيوسته): تشريح درس،نكته وتست-تاليف:علي اكبرفراهاني

 

3) زبان انگليسي

1- لغات: كتاب زبان انگليسي 1،2  و3 دبيرستان، كتاب پيش دانشگاهي 1و2

كتاب A Basic Course In Reading English

2- گرامركل دبيرستان وكتاب English Sentence Structure

*3- كتاب زبان عمومي ( تاليف محمد رضا حبيب وند)

*4- واژگان زبان عمومي( تاليف محمد رضا حبيب وند)

 

* منابع ذكر شده به عنوان كتاب هاي كمك آموزشي به شما داوطلبان گرامي معرفي شده اند وجهت مطالعه بيشتر مباحث مي توانيد به اين منابع مراجعه نماييد.

منابع مطالعاتي دوره سراسري كارشناسي ناپيوسته رشته ي بهداشت عمومي :

توضيح در مورد استفاده از منابع:

1- منابع معرفي شده كامل ترين وجامع ترين منابع بوده كه علاوه بر مقطع كارشناسي ناپيوسته جهت مقطع كارشناسي ارشد نيز مورد استفاده قرارمي گيرند. لذا توصيه مي شود داوطلب  با مطالعه ي تست هاي سال هاي قبل وآزمون هاي آموزشي در سال هاي گذشته ، منابع علمي مورد نياز خود را تشخيص دهد وبه مطالعه ي آنها بپردازد.

2- معرفي چند منبع دليل بر مطالعه ي قطعي وكامل همه آنها نيست، بلكه هرداوطلب مختار است هركدام از منابع معرفي شده را مطالعه نمايد. علت معرفي چند منبع به اين دليل است كه داوطلبان فقط با مطاله يك منبع نمي توانند 100 درصد سؤالات را پاسخ دهند.

3- چنانچه داوطلبان تست هاي 10 سال گذشته كنكور را طبقه بندي نمايند به منابع عناوين عمده جهت سؤالات كنكور دست خواهند يافت وبه دنبال آن مي توانند از هريك ازمنابع ذكر شده جهت جمع آوري نكته وجزوه استفاده نمايند.

1) كليات پزشكي وكمك هاي اوليه:

- كمك هاي اوليه وفوريت هاي شايع پزشكي- تاليف دكترمهندس خمسه

- جزوات كمك هاي اوليه هلال احمر

- كليات پزشكي- تاليف منير نوبهار

2) بهداشت روان:

- بهداشت رواني براي كارشناسان بهداشتي – محمدبوالهري  WM-105

- آسيب شناسي رواني ، تاليف دكتر سعيد شاملو

۳) مديريت ونظارت در مراكز بهداشتي درماني كشور:

- مديريت وبرنامه ريزي در بهداشت- سعيد آصف زاده

- اصول برنامه ريزي بهداشتي – فربد عبادي آذر

- مديريت ونظارت به شبكه بهداشت- دكتر پيله وردي

- جلد دوم درسنامه بهداشتي جي پارك – ك –پارك- بخش برنامه ريزي خدمات بهداشتي وضميمه ها

۴) جمعيت شناسي وتنظيم خانواده:

- كتاب جمعيت شناسي وتنظيم خانواده – حلم سرشت

- كتاب كنترل جمعيت وتنظيم خانواده–دكترحميدرضا صادقي پوررودسري–دكترسوسن تحويلداري

- جمعيت ، تنظيم خانواده وبهداشت باروري – حسين شجاعي تهراني (انتشارات سماط)

۵) واكسيناسيون ومصون سازي :

1- درسنامه

2-راهنمای ایمن سازی –مرکزمدیریت بیماریها

3- اصول واكسيناسيون دكتر باريك روش

4- واكسيناسيون در كودكان دكتر فخر نوايي

۶) اصول تغذيه :

1- اصول تغذيه كراس WB

2- نقش تغذيه در پيشگيري ودرمان بيماري ها – مؤلف : محمدي زادگان

3- اصول تغذيه رابينسون ،  ترجمه ناهيد خلدي

4- اصول تغذيه – گيتي ستوده

5- تغذيه ، پزشكي وبيماري ها، ترجمه حسن مظفري – فرزاد شيدفر

۷) آمار واصول اپيدميولوژي :

1- آمار – دكتر كاظم محمد

2-روش های آمارزیستی-واین دانیل ترجمه دکتر آیت اللهی

3- اصول اپيدميولوژي – نويسنده مازنر، مترجم : ملك افضلي

4- اصول اپيدميولوژي ومبارزه با بيماري ها – مؤلف : محمد حسيني

5- اپيدميولوژي پايه WHO – ترجمه دكتر شجاعي تهراني

6- اپيدميولوژي بهداشت عمومي ومبارزه با بيماري ها – دكتر فربد عبادي

۸) اپيدميولوژي بيماريهاي شايع در ايران:

1ُ- اپيدميولوژي وكنترل بيماريهاي شايع در ايران

مؤلف: دكتر فريدون عزيزي ، دكتر جان قرباني

2- اپيدميولوژي باليني – مؤلف  ترجمه: دكترصادق حسن آبادي ، محسن جان قرباني ، انتشارات دانشگاه شيراز

۹) ميكروبيولوژي :

- قارچ شناسي : دكتر مسعود

- باكتري شناسي : خلاصه

- انگل شناسي : نووا برون

- ويروس شناسي : خلاصه تست هاي مجتمع فني تهران

۱۰) ايمني شناسي:

- چكيده ايمني شناسي بنجا

۱۱) فيزيك:

1- فيزيك براي عموم ، ترجمه دكتر محمود بهار

2- جزوات وكتاب هاي كمك آموزشي در مقاطع دبيرستان

۱۲) فيزيولوژي:

1- فيزيولوژي پزشكي گايتون

2- چكيده فيزيولوژي – دكتر درخشان ، انتشارات سماط

۱۳) بهداشت محيط :

1- اصول ومباني بهداشت محيط – مولف: دل پيشه وحلم سرشت

2- مباني بهداشت محيط ، مولف : دكتر شريعت

 

 

 

Pharmacology

۱۰ نکته د رباره ی قرص سرما خوردگی

 adult cold

1)نام آشناترین دارویی که این روزها مصرف آن نیز زیادتر شده، قرص سرماخوردگی بزرگسالان یا همان adult coldاست.


2) قرص ادالت کولد ترکیبی است از سه داروی استامینوفن، فنیل افرین و کلرفنیرامین.

3) استامینوفن که ضد تب و کاهنده درد است، فنیل افرین نیز نوعی ترکیب ضد احتقان بینی است و کلرفنیرامین نیز ضد حساسیت است.

4) از قرص ادالت کولد در درمان علایم سرماخوردگی و آنفلوانزا، سینوزیت و آلرژی استفاده می شود..

5) میزان مصرف آن در بزرگسالان دو قرص هر چهار تا شش ساعت است. در کودکان نیز یک قرص هر چهار ساعت استفاده می شود. در بزرگسالان نباید روزانه بیشتر از 12 قرص و در کودکان بیشتر از 6 قرص مصرف شود..

6) اگر بخواهیم شیوه اثر قرص سرماخوردگی بزرگسالان را در بدن بررسی کنیم باید به ساز و کار هر سه جزء آن بپردازیم. جزء استامینوفنی این قرص با مهار سنتز پروستاگلاندین ها موجب کاهش تب می شود. کلرفنیرامین با تاثیر بر عروق خونی، دستگاه گوارش و دستگاه تنفس از طریق رقابت با هیستامین، پاسخ حساسیتی را از طریق مهار کردن هیستامین کاهش می دهد و فنیل افرین نیز سبب انقباض سریع و طولانی مدت شریانچه ها شده و در نتیجه موجب کاهش ترشح مایعات و احتقان مخاطی می شود..

7) تحریک پذیری، گیجی و خواب آلودگی از مهمترین عوارض مصرف این دارو به شمار می رود.

8) این دارو با داروهایی همچون فنی توئین، ریفامپین، کاربامازپین تداخل دارویی دارد، بنابراین در صورت مصرف هر کدام از این داروها به پزشکتان اطلاع دهید تا میزان کمتری دارو تجویز کند.

9) این قرص به دلیل دارا بودن کلرفنیرامین می تواند سبب خواب آلودگی شود، بنابراین توصیه می شود از رانندگی و فعالیت هایی که نیاز به دقت زیاد دارد تا چند ساعت پس از مصرف دارو خودداری کنید.

10) بیماران مبتلا به پرفشاری خون و بیماری های قلبی به ویژه بیماری های عروق قلب و نارسایی قلبی و کسانی که دچار تنگی نفس شده اند باید با مشورت پزشک و با احتیاط از این دارو استفاده کنند، زیرا این قرص دارای منقبض کننده های عروقی است و با تنگ کردن عروق موجب تشدید بیماری های قلبی می شود.

منبع


اکسپکتورانت کدئین 


 اکسپکتورانت کدئین

مواردمصرف :
این داروبه منظورتسکین سرفه وکاهش احتقاق بینی ناشی ازسرماخوردگی ،آلرژی ویاسایرعلائم عمومی ناشی ازسرماخوردگی به کارمی رود.

مکانیسم اثر:
این فرآورده حاوی ترکیباتی است که درجهت تقویت اثریکدیگربه تسکین سرفه یارفع احتقان کمک می کنند.گایافنرین با کاهش چسبندگی خلط وتسهیل خروج آن ،فنیل پروپانول آمین باتحریک سمپاتیک وتنگی عروق مخاط بینی ودرنتیجه کاهش احتقان وادم وکدئین بااثرمستقیم برمرکزسرفه دربصل النخاع وتضعیف رفلکس سرفه ،موجب بروزاثرات درمانی این دارومی شوند.
 
مواردمنع مصرف :
درمبتلایان به ضعف تنفسی شدیدنبایدمصرف شود.
 
هشدارها:
۱-این ترکیب ممکن است علائم مسمومیت گوشی ناشی ازمصرف مقادیربالای سالیسیلات راپنهان سازد.
۲-به دلیل وجودکدئین دراین فرآورده ،ممکن است وابستگی ایجادشود.
۳-این فرآورده ممکن است ایجادخواب آلودگی یاسرگیجه نماید.
 
عوارض جانبی :
اگرچه هریک ازاجزاءدارویی این فرآورده ،دارای عوارض جانبی مشخص است ولی بامقادیربکاربرده شده دراین ترکیب ،عارضه قابل توجهی ایجادنمی کنند.
 
تداخل های دارویی :
مصرف همزمان این فرآورده باسایرترکیبات تضعیف کننده CNS موجب تشدیداثرات هردوگروه دارویی می شود.
 
نکات قابل توصیه :
۱-درصورت تداوم نشانه های بیماری بیش از۷روزیاوجودتب شدیدبه پزشک مراجعه شود.
۲-برای به حداقل رسانیدن تحریک معده،دارو همراه باغذا،آب یاشیرمصرف شود.
۳-قبل ازهرگونه اعمال جراحی ویادرمانهای اضطراری ،بایدپزشک را از مصرف دارو مطلع نمود.
۴-هنگام برخاستن ناگهانی ازوضعیت خوابیده یانشسته احتیاط شود.
 
مقدارمصرف :
بزرگسالان ۱۰-۵میلی لیترهر۶ساعت مصرف می شود.
کودکان :در کودکان ۶-۲سال ،به میزان ۵/۲-۵/۱میلی لیترهر۸-۶ساعت وبرای کودکان ۱۲-۶سال به میزان ۵-۵/۲میلی لیترهر۸-۶ساعت تجویزمی گردد.
 
 اشکال دارویی :
 
Oral Solution:( Guaifen ۱۰۰ mg
Phenylpropanolamine HCL ۱۲.۵ mg
Codeine phosphate ۱۰ mg)/۵ml 
 

                                      

دارو چيست؟

در حرفه پزشکي دارو به موادي گفته مي شود که بيماري را متوقف يا معالجه کند ، علائم بيماري را التيام بخشد ، درد را تسکين دهد و فوايد ديگر در بر داشته باشد .

داروشناسی.ساختار شیمیایی.انواع گیاهی و...

منشأ داروها

زماني ، تنها داروهاي موجود موادي بودند که از گياهان يا در برخي موارد ، از حيوانات استخراج مي شدند . چيني ها بيش از ۵۰۰۰ سال پيش به گياه شناسي ، که مطالعه و مصرف گياهان با ارزش طبي مشخص است ، پرداختند .

در واقع اکثر داروهاي امروزي از طريق فرآيندهاي شيميايي ساخته مي شوند . اما ، بسياري از داروها اشکال مصنوعي موادي هستند که در طبيعت وجود دارند .با وجود اين ، چند داروي مهم را هنوز مي توان از منابع گياهي يا حيواني بدست آورد . به عنوان مثال بلادون که براي برخي از اختلالات معده و روده مصرف مي شود از مهر گياه بدست مي آيد . داروهاي مخدر مثل مورفين نهايتاً‌ از نوعي خشخاش استحصال مي شوند . بسياري از واکسنها ، هورمونهاي تيروئيد و حتي برخي انواع انسولين به منابع حيواني وابسته هستند .

برخي از هورمونها و مواد ديگر را در حال حاضر مي توان در آزمايشگاه از طريق مهندسي ژنتيک تهيه کرد . مهندسي ژنتيک ، تکنيکي است که به واسطه آن مي توان ژنهاي  برخي از موجودات ذره بيني را تغيير داد تا محصولات فرايندهاي سلولي تغيير پيدا کند . به عنوان مثال ، هورمون انسولين را مي توان از طريق مهندسي ژنتيک بر روي باکتريها تهيه کرد .

نامهاي خاص

تمام داروهاي مورد مصرف عمومي سه نام دارند اول ، نام ژنريک است که نام رسمي پزشکي با توجه به ماده فعال و مؤثر آن است و از سوي « کميته نامگذاري فارماکوپه ، بريتانيا » که اعضاي آن را پزشکان ، داروشناسان ، داروسازان و دارو فروشان تشکيل مي دهند برگزيده مي شود .

دوم ، نام تجاري است که از سوي سازنده دارو بر اساس سهولت تلفظ ، تشخيص و به خاطر سپاري دارو انتخاب مي شود  . غالباً چند نام تجاري وجود دارد ( که هر کدام را يک کارخانه انتخاب کرده است ) ولي ماده ژنريک واحدي دارند و تفاوت بين آنها ممکن است مختصر باشد . اين تفاوتها به سرعت جذب ،‌ راحتي قابل هضم بودن مربوط مي شوند . يک دارو مي تواند با نام ژنريک ، نام تجاري يا هر دو موجود باشد .

سوم ، نام شيميايي است که جنبه فني دارد. در اينجا سه نام براي يک داروي معالج ايدز موجود است . نام ژنريک زيدوويدين  نام تجاري رترووير و نام شيميايي" تري آزيدو تري د اکسي  تايميدين" مي باشد.

اصطلاحات کلي

داروها را ميتوان بر اساس تشابه شيميايي طبقه بندي کرد مثل بنزوديازپينها ، اما بيشتر اوقات ، داروها را بر اساس مصرف ( ضد فشار خون ) يا اثر بيولوژيکي ( ديوريتک يا ادرارآور ) طبقه بندي مي کنند .

داروها چگونه عمل مي کنند ؟

پيش از آنکه داروهاي سولفا در سال ۱۹۳۵ کشف شوند ، اطلاعات پزشکي داروها محدود بود . در آن زمان ، احتمالاً فقط دوازده دارو يا بيشتر داراي ارزش پزشکي مشخص بودند . بيشتر آنها عصاره هاي گياهان بودند ( مثل ديژيتاليس که از گل انگشتانه استخراج مي شود ) در حاليکه داروهايي چون آسپيرين رابطه شيميايي نزديکي با عصاره هاي گياهي دارند . ( در اين موارد ، اسيدساليسيليک را مي توان مثال زد که از درخت بيد استخراج مي گردد . )

پزشک امروز بسيار بهتر از پزشک ديروز از پيچيدگي کار دارو در بدن و محدوده اثرات آن  بر بدن چه از نظر فوائد و چه از نظر عوارض نامطلوب آگاهي دارد . وي همچنين مي تواند تشخيص دهد که بعضي داروها بطور خطرناکي با داروهاي ديگر يا بعضي غذاها تداخل مي کنند .

عمل داروها

اگر چه عمل بعضي از داروها بطورکامل  شناخته نشده است اما دانش پزشکي بسياري از وظايف دارو را بهنگام ورود در بدن شناسايي کرده است . البته داروها وظايف گوناگوني انجام مي دهند ، گاهي اوقات علاج بيماري مي کنند و گاهي فقط نشانه هاي بيماري را التيام مي دهند و اثر آنها در بخشهاي مختلف بدن ظاهر مي شود . هرچند که داروهاي گوناگون به روشهاي مختلف عمل مي کنند اما عمل آنها بطور کلي به سه دسته تقسيم مي شود .

جايگزين کردن مواد شيميايي از دست رفته

بدن براي آنکه بتواند خوب کار کند بايد برخي مواد شيميايي را به مقدار کافي داشته باشد ، مثل ويتامينها و مواد معدني که بدن از غذا بدست مي آورد . يک غذاي متعادل معمولاً‌ مواد لازم را به بدن مي دهد . اما در صورت بروز کمبودها بيماريهاي مختلفي پديد مي آيند . مثلاً فقدان ويتامين C  موجب اسکوروي ، فقدان ويتامين D موجب راشيتيسم و فقدان آهن موجب کم خوني مي شوند .

از اين جمله بيماريها ، بيماريهاي ناشي از فقدان هورمونها هستند . هورمونها موادي هستند شيميايي که توسط غدد توليد مي شوند و به صورت « پيام آوران » داخلي بدن عمل مي کنند . ديابت شيرين ، بيماري آديسون و کم کاري تيروئيد همگي از کمبود هورمونهاي گوناگون بوجود مي آيند .

بيماريهائي که در اثر کمبود مواد ايجاد مي شوند با داروهايي معالجه مي شوند که مي توانند فقدان مواد مورد نياز را جبران کنند و در صورت کمبود هورمون ، جايگزينهاي حيواني يا مصنوعي مي توانند اين عوارض را برطرف کنند .

مداخله در کار سلول افزايش اثر داروي ضد سرطان توسط نانوذرات حامل يک نوکلوئيک اسيد

بسياري از داروها مي توانند با تحريک يا کاهش مقدار طبيعي فعاليت سلولها طرز کار سلولها را تغيير دهند . به عنوان مثال ، التهاب به علت اثر برخي از هورمونهاي طبيعي يا مواد شيميايي بر روي عروق خوني و سلولهاي خوني ديگر است . داروهاي ضد التهاب جلوي اين عمل هورمون را مي گيرند و يا توليد آنها را کند مي کنند . داروهايي که به روش مشابه عمل مي کنند براي درمان برخي بيماريها مثل اختلالات هورموني ، مشکلات انعقاد خون و بيماريهاي قلب و کليه استفاده مي شوند .

يک پيام مثل انقباض عضله از مغز ارسال شده و از طريق پايانه گيرنده آن وارد سلول عصبي مي شود . اين پيام که به صورت تکانه الکتريکي است ، عصب را طي مي کند . در پايانه يک ماده شيميايي موسوم به « ناقل عصبي » رها مي شود و پيام را از شکافي که آنرا از يک سلول عصبي مجاور جدا مي کند هدايت مي کند . اين جريان تکرار مي شود تا زمانيکه پيام به عضله مناسب برسد .

بسياري از داروها مي توانند اين جريان را تغيير دهند واين کار را اغلب با تأثير بر محلهاي گيرنده در سلولها انجام مي دهند . برخي از داروها ( آگونيست يا سازگارها ) فعاليت سلولي را تشديد و برخي ديگر ( آنتاگونيستها يا ناسازگارها ) فعاليت آنرا کم مي کنند .

فعاليت عليه ارگانيسمهاي مهاجم يا سلولهاي غيرطبيعي عامل بيماريهاي عفوني که عبارتند از ويروسها ،‌ باکتريها ، پروتوزواها و قارچهاي مهاجم به بدن نيز يک مورد ديگر از اعمال اين داروها است . در حال حاضر ما داروهاي بسيار گوناگوني براي نابودي اين موجودات در اختيار داريم ، داروهايي که مي توانند جلوي تکثير آنها را بگيرند و يا مستقيماً آنها را از بين ببرند . داروهايي نيز هستند که با کشتن سلولهاي غيرطبيعي ، مثل سلولهاي سرطاني ، بيماري را معالجه مي کنند .

محل هاي گيرنده

تصور مي رود بسياري از داروها اثرات خود را بر محلهاي خاصي موسوم به گيرنده هاي واقع در سطح سلولهاي بدن اعمال مي کنند . مواد شيميايي طبيعي بدن مثل ناقلهاي عصبي به اين محلها مي چسبند و پاسخي در سلول ايجاد مي کنند . ممکن است سلولها گيرنده هاي فراواني داشته باشند که هر کدام از آنها به مواد شيميايي مختلفي در بدن ميل ترکيبي دارند . داروها نير مي توانند با اتصال به گيرنده ها يا باعث افزايش اثر مواد شيميايي طبيعي بدن و پاسخ سلولي ( داروهاي آگونيست ) شوند و  يا باعث متوقف کردن پاسخ سلولي ( داروهاي آنتاگونيست ) شوند .

اثرات داروها

قبل از اينکه پزشک براي درمان يک شخص بيمار اقدام به انتخاب دارو کند بايد دقيقاً فوايد و مضرات آن دارو را سبک سنگين کند . مسلماً پزشک نتيجه مثبتي از دارو انتظار دارد و مي خواهد بيماري را معالجه کند يا دست کم نشانه هاي بيماري را برطرف نمايد . اما در عين حال بايد به خطرات آن نيز توجه کند زيرا همه داروها مي توانند مضر باشند و ضرر بعضي از داروها بسيار بيشتر از بعضي داروهاي ديگر است .

زمان واکنش

بعضي از داروها مي توانند خيلي سريع نشانه هاي بيماري را برطرف کنند .گليسريل تري نيترات مي تواند درد آنژين را سريعاً التبام بخشد . داروهايي هستند که مي توانند حملات آسم را سريعاً رفع نمايند و برعکس ، داروهايي هم هستند که بسيار دير نتيجه آنها اشکار مي شود ، به عنوان مثال در درمان با يک داروي ضد افسردگي هفته ها طول مي کشد تا شخص اثر مفيد آنرا احساس کند . اين امر منجر به اضطراب مي شود مگر آنکه پزشک از احتمال تأخير در بروز فوايد و اثرات سودمند دارو با بيمار صحبت کرده باشد .

عوارض جانبي

عوارض جانبي شناخته شده دارو  ممکن است در بيمار ظاهر شود . اين عوارض از واکنشهايي هستند که براي داروها پيش بيني مي شوند . دارو چه از راه دهان مصرف شود يا از راه تزريق و استنشاق  ،‌ در سرتا سر بدن توزيع مي گردد و اثرات آن محدود به يک بافت يا اندام خاص نيست .

به عنوان مثال داروهاي آنتي کولينرژيک که براي برطرف کردن اسپاسم ديواره روده تجويز مي گردند مي توانند بر چشم نيز تأثيرگذارده و موجب تاري ديد شوند ،‌ بر دهان اثر گذارده و موجب خشکي آن شوند و بر مثانه اثر گذارده و موجب احتباس ادرار بشوند . اين گونه عوارض جانبي ممکن است بعد از عادت کردن بدن به دارو بتدريج ناپديد شوند ، اما اگر عوارض جانبي باقي بمانند بايد مقدار مصرف دارو را کاهش داد ، يا اينکه فاصله زماني بين مصرف مقدار دارو را افزايش داد.

عوارض جانبي برخي داروها مثل بعضي از داروهاي ضد سرطان مي توانند بسيار جدي باشند . اينگونه داروها فقط از اين جهت مصرف مي شوند که تنها داروهاي موجود براي معالجه يک بيماري خاص هستند بطوريکه اگر دارو مصرف نشود ممکن است آن بيماري کشنده باشد . اما همه داروها ، حتي ملايمترين آنها را بايد مواد شيميايي دانست که واکنشهاي جدي و سمي ايجاد مي کنند بويژه اگر نادرست مصرف شوند .

مقدار مصرف و پاسخ دارو

همه در برابر يک دارو به يکسان پاسخ نمي دهند ودر بسياري موارد مقدار مصرف دارو بايد متناسب با سن ،‌ وزن و سلامت کلي بيمار تنظيم گردد . مقدار مصرف هر دارو بايد آنقدر باشد که بتواند يک پاسخ مفيد بوجود آورد اما نه آنقدر زياد که منجر به بروز عوارض جانبي شديد گردد اگر مقدار مصرف دارو بيش از حد کم باشد ممکن است هيچگونه اثري ،‌چه مفيد چه نامطلوب ، بجا نگذارد . اگر مقدار دارو زياد باشد فايده خاصي ندارد و فقط عوارض جانبي بهمراه مي آورد . بنابراين هدف از درمان يا دارو آن است که غلظت دارو در خون يا بافت به حدي برسد که حداقل ميزان مؤثر و حداکثر غلظت مطمئن بوجود آيد به اين حالت طيف درماني مي گويند . طيف درماني براي برخي داروها مثل ديژيتال محدود است . لذا مرز سميت و اثر اندک مي باشد . داروهاي ديگري مثل پني سيلين طيف درماني بسيار گسترده تري دارد .

واکنشهاي نامطلوب

واکنشهاي نامطلوب ، واکنشهايي هستند غيرمنتظره و پيش بيني نشده که به اثرات معمولي يک داروي عادي ارتباط ندارند . واکنشهاي پيش بيني نشده در اثر مصرف يک دارو مي تواند حالات آلرژي يا اختلال وراتثي ( مثل فقدان يک آنزيم که معمولاً دارو را غيرفعال مي کند ) باشد . واکنشهاي نامطلوب شايع از اين نوع عبارتند از جوش ، ورم صورت و يرقان که ممکن است بر اثر تداخل با داروهاي ديگر بوجود بيايند . واکنشهاي غيرقابل پيش بيني دارو معمولاً ايجاب مي کند که از ادامه مصرف آن دارو با نظر پزشک خودداري شود .

اثرات مطلوب و نامطلوب

پزشک در ارزيابي نسبت ضرر به منفعت يک دارو بهنگام تجويز بايد فوايد و مضرات يک دارو را براي بيمار بسنجد . مثلاً‌عوارض جانبي چون تهوع ، سردرد و اسهال مي توانند از مصرف آنتي بيوتيک ناشي شوند . اما مطمئناً اگر عفونت خطرناک باشد . اين عوارض خطراتي قابل قبول هستند . اين عوارض براي قرصهاي ضد بارداري که چندين سال بايد توسط يک فرد سالم مصرف شود قابل قبول نيستند .

از آنجا که بعضي افراد نسبت به سايرين بيشتر در معرض واکنشهاي نامطلوب قرار دارند ( بويژه آنهايي که داراي سابقه آلرژي به دارو هستند ) پزشک بايد دقيقاً وضعيت بيمار و تناسب دارو را براي او مورد بررسي قرار دهد .

پاسخ به شبه دارو يا دارونما

واژه «  پلاسيبو » يا شبه دارو يا دارو نما به هر نوع ماده اي گفته ميشود که از نظر شيميايي خنثي است و به جاي داروي واقعي به بيمار داده مي شود . هرگونه فايده اي که از مصرف اين نوع دارو حاصل شود فقط به اين دليل است که بيمار معتقد است که اين دارو نتايج خوب بهمراه دارد و خود وي نمي داند که آنچه مصرف کرده است اصلاً‌ دارو به معناي پزشکي نبوده است .

دارونما را طوري مي سازند که ظاهري شبيه يک داروي اصلي داشته باشد و به بيمار مي گويند که داروي اصلي را خورده است .

تداخل داروها

اگر دو داروي متفاوت را با هم بخوريد و يا دارو را با غذا ، مصرف نماييد ممکن است اثرات متفاوتي در مقايسه با هنگامي که يک دارو را به تنهايي  مي خوريد در شما بوجود آورد . اين امر در بسياري از موارد مي تواند مفيد باشد و پزشکان براي بالا بردن تأثير درمان ممکن است ازاين ترکيبات استفاده کنند . غالب اوقات بيش از يک دارو براي درمان سرطان يا فشار خون تجويز مي شود .

اما تداخل هاي ناخواسته و زيانبار نيز وجود دارند . اين تداخل ها نه تنها بين داروهاي تجويزي ، بلکه بين داروهاي بدون نسخه نيز ممکن است بروز کنند . بنابراين بهتر است هشدارهاي روي برچسب دارو را بخوانيد و اگر دارويي را مصرف مي کنيد پزشک را در جريان بگذاريد . يک دارو با داروي ديگر يا غذا ، به دلايل متعددي تداخل مي کند .

تغيير جذب

الکل و بعضي از داروها ( بويژه مخدرها ) فرايند هضم را در مرحله ورود محتويات معده به روده کند مي سازند . اين عمل باعث به تأخير افتادن جذب و اثر داروي ديگر که در همان زمان مصرف شده است ، مي شود . داروهاي ديگر به عنوان مثال ، متوکلوپراميد ( داروي ضد استفراغ ) مي توانند سرعت تخليه معده را افزايش داده و در عين حال جذب و اثر داروي ديگر را سرعت بخشند .

برخي از داروها با دارو يا غذاي ديگر در معده ترکيب مي شوند و ترکيبي بوجود مي آيد که به سادگي قابل جذب نيست . اين عمل مثلاً در صورتي رخ مي دهد که تتراسايکلين با قرصهاي آهن يا آنتي اسيدها مصرف شوند . شير نيز به همين روش جذب برخي از داروها را کاهش مي دهد .

کاهش جذب در روده

جذب داروي A  از ديواره روده در صورتي کاهش مي يابد که با داروی B ترکیب شود.

 

جذب يک دارو درصورتي کاهش مي يابد که با مولکول غذا ، ترکيب شود .

اثرات آنزيم

بعضي از داروها توليد آنزيمها را در کبد که کار تجزيه و شکستن داروها را بعهده دارند افزايش و بعضي ديگر نيز توليد آنزيمها را متوقف مي کنند يا کاهش مي دهند . لذا بر سرعت فعال کردن و غيرفعال کردن داروهاي ديگر اثر مي گذارند .

دفع کليوي

دارو مي تواند توانايي کليه را در دفع داروي ديگر کاهش دهد و لذا مقدار دارو در خون بالا مي رود و اثر آن افزايش مي يابد .

اثرات گيرنده

داروهايي که بر يک گيرنده اثر مي گذارند گاهي اوقات اثر تحريکي يکديگر را بر بدن دو برابر مي کنند يا ممکن است در اشغال محلهاي آن گيرنده با يکديگر رقابت کنند . به عنوان مثال ، نالوکسون گيرنده هاي مورد استفاده توسط مخدرها را بطور رقابتي مسدود مي کند و لذا کمک مي کند تا اثرات مسموميت مخدرها رفع شود .

چند مثال از تداخل هاي مهم

تداخلهاي نامطلوب بين داروها مي تواند از بين رفتن اثر مفيد يک دارو تا واکنش جدي بين دو داروي خطرناک باشد . برخي از واکنشهاي نامطلوب و خطرناک بين داروهاي زير رخ مي دهد :

داروهايي که سيستم عصبي مرکزي را خاموش مي کنند ( داروهاي خواب آور ، مخدرها ، آنتي هيستامين و الکل ) اثرات دو يا چند تا از اين داروها به صورت همراه مي توانند اعتياد آور باشند و يبوست خطرناک پديد آورند .

داروهايي که قند خون را پايين مي آورند مثل سولفوناميدها و الکل ،  اثر داروهاي کاهنده قند خون را افزايش داده و لذا قند خون را بيشتر پايين مي آورند .

ضد انعقادهاي خوراکي و داروهاي ديگر بويژه آسپيرين و آنتي بيوتيک ، با هم تداخل ايجاد مي کنند ، چون که اين داروها مي توانند تمايل به خونريزي را افزايش دهند پس لازم است اثرات  آنها در هر مورد بررسي شوند .

بسياري از داروها و غذاها مي توانند باعث افزايش شديد فشارخون ، هنگام مصرف با اين داروها شوند . از آن جمله مي توان به آمفتامين ها و ضد احتقانها ، غذاهايي مثل پنير و شکلات اشاره کرد.

تداخل بين داروها در اتصال به پروتئين

 

‌ کاهش اتصال به پروتئين

برخي داروها در سرتاسر بدن از طريق جريان خون ، با چسبيدن يا اتصال بخشي از دارو به پروتئينهاي پلاسماي خون ، به گردش درمي آيند . اين بدان معناست که آن مقدار از داروي متصل به پروتئينهاي پلاسما غيرفعال است . حال اگر داروي ديگري مصرف شود مقداري از داروي دوم نيز خود را به پروتئينهاي پلاسما مي چسباند و داروي اول را کنار مي زند . سپس مقدار بيشتري از داروي اول در بدن فعال مي شود.

منبع:

www.study1000.com